STAROŚĆ W POLSCE

Polska — podobnie jak wszystkie inne kraje rozwinięte pod względem gospodarczym — przechodzi obecnie okres szyb­kich i głębokich zmian struktury wieku ludnoś­ci. Zmniejsza się w niej udział dzieci i młodzie­ży, natomiast zwiększa — osób w starszym wie­ku. Nie należy jednak sądzić, że proces ten roz­począł się dopiero w okresie powojennym. Pier­wsze oznaki starzenia się demograficznego wy­stąpiły bowiem w Polsce już na samym począt­ku bieżącego stulecia. Brak własnej państwowości i eo ipso systematycznie gromadzonych infor­macji statystycznych dotyczących ludności wszystkich ziem polskich utrudnia oczywiście dokładne prześledzenie przebiegu tego procesu. Można jednak bez ryzyka popełnienia większe­go’błędu założyć, że w przededniu pierwszej wojny światowej Polska wyszła ze stadium młodości demograficznej i przesunęła się do wczesnej fazy przejściowej między młodością a starością.

Opublikowano Starość | Skomentuj

DYNAMIKA WSKAŹNIKA

Zarówno dynamika omówionego wskaźnika w czasie, jak i jego rozkład w przestrzeni za­chęcają do pogłębionych badań umieralności według przyczyn zgonu i wieku zmarłych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osiągnięcie wi­docznych sukcesów w walce o istotne przedłu­żenie przeciętnego dalszego trwania życia osób w starszym wieku stanie się możliwę dopiero wówczas, gdy do powszechnej praktyki społecz­nej służby zdrowia wprowadzi się skuteczne metody zapobiegania i leczenia tzw. chorób zwyrodnieniowych. Mógłbym zaryzykować tak­że twierdzenie, że zróżnicowanie regionalne omówionego parametru jest w znacznym stop­niu zdeterminowane różnicami w umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia i no­wotworami złośliwymi, ale jego udowodnienie wymagałoby przeprowadzenia tych właśnie ba­dań, o których przed chwilą wspomniałem.

Opublikowano Starość | Skomentuj

W ŻADNYM Z KRAJÓW

Wynikałoby stąd, że podczas gdy średnioroczny przyrost przeciętne­go dalszego trwania życia noworodków w żad­nym z wymienionych krajów nie kształtował się poniżej dwóch miesięcy, a we Francji prze­wyższył 80 dni, szanse osób, w starszym wieku na długowieczność nawet w Szwecji rokrocznie zwiększały się tylko o 7—11 dni, a we Francji oraz Anglii i Walii (u mężczyzn) zaledwie o 3—4 dni. Obecnie przeciętne dalsze trwanie życia męż­czyzn w wieku 65 lat waha się w stosunkowo wąskim zakresie wartości od 6—8 lat w Togo Malezji i Wschodniej i Górnej Wolcie, do 14,5 —15 lat w Kuwejcie, Meksyku, Puerto Rico i Albanii, a w przytłaczającej większości kra­jów rozwiniętych w granicach od około 12 do około 14 lat. Niewiele szerszy jest zakres wa­hań tego wskaźnika u kobiet. Wartości mini­malne (6—10 lat) notuje się w Górnej Wolcie, Malezji Wschodniej, Kamerunie i wśród lud­ności pochodzenia azjatyckiego w RPA, nato­miast maksymalne (17,0—17,7 roku) — w Nor­wegu, Holandii, Francji, Szwecji, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych, w Puerto Rico i wśród ludności tubylczej na wyspach Fidżi, przy czym w żadnym z krajów rozwiniętych nie kształtuje się ono poniżej 14,5 roku.

Opublikowano Starość | Skomentuj

PRZECIĘTNOŚĆ TRWANIA ŻYCIA KOBIET I MĘŻCZYZN

W przypadku tym wprawdzie nie mogę za­imponować czytelnikowi zbyt licznymi danymi, ale oto garść informacji pochodzących z kra­jów, w których najwcześniej zaczęto sporzą­dzać tablice trwania życia. Przeciętne dalsze trwanie życia mężczyzn w wieku 65 lat prze­dłużyło się w Anglii i Walii w okresie 1841 —1972 zaledwie o 1 rok, w Norwegii (w ciągu 150 lat) o 1,5 roku, we Francji (w jeszcze dłuż­szym, bo 180,-letnim okresie) — o 2 lata w Danii (w okresie ponad 160-letnim) — o 3 lata iylko w Holandii (w ciągu prawie 160 lat) i w ozwecji (w ciągu dwóch stuleci) przyrost tego wskaźnika osiągnął 4 lata. Przyrost przeciętnego dal­szego trwania życia w wieku 65 lat wynosił u nich (w podanych wyżej okresach): we Fran­cji i Norwegii oraz Anglii i Walii — około 4 lat w Danii 5,3 roku, w Szwecji 6 lat i w Ho­landii 7 lat. W tym samym czasie przeciętne dalsze trwanie życia noworodków zwiększyło się co najmniej o 26 lat (Norwegowie), a w kil­ku przypadkach — o ponad 40 lat (Szwedki, Holenderki i Francuzki).

Opublikowano Starość | Skomentuj

RADOŚĆ Z POSTĘPU

Radość z powodu systematycznego — w mia­rę postępu i polepszania warunków zdrowot­nych — przedłużania się przeciętnego dalszego trwania życia osób w starszym wieku byłaby jednak przedwczesna. Jak najbardziej uzasad­nione wydaje mi się stwierdzenie A. Krzyża­nowskiego, według którego przedłużanie się przeciętnego trwania życia na przełomie XIX i XX stulecia miało charakter już nie ewolu­cyjny, lecz wręcz rewolucyjny. Chyląc czoła przed tymi osiągnięciami ludzkości, dzięki któ­rym dziecko pr7ychod7ące obecnie na świat nawet w Gwadelupie lub Peru znajduje w swej kołysce szanse na życie o 20—30 lat dłuższa niż rówieśnicy jego dziadków w osiemnastowiecznej Szwecji lub Francji, nie mogę jednak zapo­mnieć, że szanse osób w starszym wieku zwięk­szały się w tym samym czasie w zaiste żółwim tempie.

Opublikowano Starość | Skomentuj